Macedonia Północna ma zamiar zakończyć stosowanie węgla w sektorze energetycznym do 2050 r., powiedział pierwszy wicepremier i minister środowiska i planowania przestrzennego Izet Mexhiti. Ponadto podkreślił, że wymaga to silnego wsparcia finansowego i technicznego, ale przyznał również, że konieczne jest przyspieszenie transformacji energetycznej.
Macedonia Północna formalnie zdecydowała się na wycofanie elektrowni węglowych do 2030 r. W zeszłym roku uruchomiła swoją Just Transition Investment Platform za 3 mld EUR z funduszy prywatnych i publicznych. Jednak nowy pierwszy wicepremier i minister środowiska i planowania przestrzennego Izet Mexhiti właśnie zasugerował przesunięcie terminu o 20 lat, co wywołało kontrowersje w krajowych mediach.
Nowy rząd premiera Hristijana Mickoskiego i jego centroprawicowej partii VMRO-DPMNE zastąpił w czerwcu gabinet Dimitara Kovačevskiego z Socjaldemokratycznego Związku Macedonii (SDSM).
Mexhiti prosi Stany Zjednoczone i UE o pomoc w przyspieszeniu transformacji energetycznej
Mexhiti, który wziął udział w konferencji poświęconej bezpieczeństwu energetycznemu w Waszyngtonie, powiedział na Facebooku, że kraj dotrzyma terminów Unii Europejskiej dotyczących przejścia na energię odnawialną. Celem Macedonii Północnej jest zakończenie stosowania węgla w sektorze energetycznym do 2050 r., podkreślił, ale powiedział również, że będzie to wymagało silnego wsparcia finansowego i technicznego.
Z drugiej strony, pierwszy wicepremier stwierdził, że transatlantyckie wysiłki są konieczne, aby przyspieszyć transformację energetyczną. Pomoc i finansowanie są kluczowe dla zrównoważonej transformacji i zapewnienia sprawiedliwej transformacji dla dotkniętych nią społeczności, jak powiedział Mexhiti.
„Stworzenie mechanizmów zielonego finansowania ułatwiłoby odejście od węgla i rozwój czystej energii, podczas gdy współpraca regionalna za pośrednictwem Wspólnoty Energetycznej pomogłaby opracować wspólne strategie w tym celu. Mając na uwadze strategiczne położenie Macedonii Północnej na Bałkanach, a także wpływ wojny na Ukrainie i wpływy Rosji, podkreśliłem potrzebę większego zaangażowania USA i UE. To wsparcie jest niezbędne, aby zapewnić niezależność energetyczną i zmniejszyć wpływy Rosji w regionie” – napisał pierwszy wicepremier po wydarzeniu.
UE planuje wycofanie węgla do 2040 r.
Dla kontekstu, kraje regionu zobowiązały się w 2020 r. w Deklaracji Sofijskiej w sprawie Zielonej Agendy dla Bałkanów Zachodnich do dekarbonizacji swoich gospodarek do połowy wieku zgodnie z celami Unii Europejskiej. Jednak UE pracuje nad zakończeniem stosowania węgla w szczególności do 2040 r.
W tym samym czasie elektrownie węglowe na całym kontynencie ograniczają produkcję lub kończą działalność przed terminem. Te na Bałkanach Zachodnich są w większości przestarzałe i zawodne. Macedonia Północna ma dwa kompleksy górnictwa węglowego i elektrowni cieplnych: REK Bitola i REK Oslomej.
