Liczba osób pracujących w sektorze energii odnawialnej wzrosła niemal dwukrotnie w ciągu 10 lat, w miarę jak świat zaczyna odchodzić od zanieczyszczających środowisko paliw kopalnych, takich jak ropa naftowa i gaz — wynika z nowych badań.
Liczba miejsc pracy w sektorze odnawialnych źródeł energii osiągnie 13,7 mln w 2022 r. , wliczając w to energię słoneczną, bioenergię, energię wodną i wiatrową, poinformowały w czwartek Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA) i Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP).
Jednak wzrost czystej energii rodzi pytania. Kto ma dostęp do tych nowych miejsc pracy? Jakie umiejętności są wymagane? Ile płacą? I co można zrobić, aby pomóc społecznościom, które polegają na tradycyjnych gałęziach przemysłu?
Context rozmawiał z ekspertami ds. klimatu, aby dowiedzieć się więcej o tym, jaki wpływ na rynek pracy ma zmiana miksu energetycznego.
Ile jest miejsc pracy w sektorze zielonej energii?
Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) na całym świecie w przemyśle energetycznym pracuje około 65 milionów ludzi, a ponad połowa z nich to pracownicy sektora czystej energii.
IEA stosuje szerszą definicję miejsc pracy w sektorze czystej energii , obejmującą stanowiska związane z technologiami niskoemisyjnymi, ale nieodnawialnymi, takimi jak energetyka jądrowa, a także stanowiska w szerszym sektorze energetycznym, np. w sektorze efektywności energetycznej.
„Oczywiste jest, że gospodarka oparta na czystej energii nie jest tuż za rogiem, jest tu i teraz” – powiedział Joel Jaeger, współpracownik naukowy w ośrodku analitycznym World Resources Institute.
Jeśli transformacja energetyczna przebiegnie zgodnie z celem osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 r., IEA przewiduje, że do 2030 r. zatrudnienie w sektorze czystej energii wzrośnie o 30 mln osób , podczas gdy w przemyśle paliw kopalnych utracono około 13 mln miejsc pracy.
Ta zmiana mogłaby również zmienić nierównowagę płci w branży energetycznej. IRENA stwierdziła, że kobiety stanowią 32% siły roboczej w sektorze energii odnawialnej, w porównaniu do 22% w sektorze ropy i gazu.
Jak podano, w sektorze energii słonecznej, najszybciej rozwijającym się sektorze energii odnawialnej, kobiety zajmują 40% stanowisk .
Gdzie znajdują się zielone miejsca pracy?
Miejsca pracy w sektorze czystej i odnawialnej energii można znaleźć na całym świecie, ale najwięcej i najszybciej rozwijających się pracowników jest w Azji.
Chiny, w których pracuje prawie 30% światowej siły roboczej w sektorze energetycznym , dominują w produkcji paneli słonecznych – znanych również jako ogniwa fotowoltaiczne (PV) – i zatrudniają prawie połowę osób pracujących w tej dziedzinie, zgodnie z danymi IEA.
„Jedne regiony są bardziej zaawansowane niż inne” – powiedział Jaeger, wskazując, że na Bliskim Wschodzie i w Rosji więcej osób pracuje w branży paliw kopalnych.
„Gospodarki wschodzących rynków i gospodarki rozwijające się będą miały więcej miejsc pracy bez względu na wszystko, ponieważ gospodarki te są generalnie o wiele bardziej pracochłonne” – powiedział, przytaczając przykład Indii, gdzie obecnie liczba miejsc pracy w sektorze czystej energii przewyższa liczbę miejsc pracy w sektorze paliw kopalnych.
Jak twierdzi Aurelien Saussay, ekonomista z Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment w London School of Economics, dominacja Chin na rynku produkcji ogniw fotowoltaicznych była częściowo możliwa dzięki temu, że sprzęt ten jest łatwiejszy w eksporcie niż inne technologie.
Dla porównania, turbiny wiatrowe mają silne ośrodki regionalne w Europie Północnej i Stanach Zjednoczonych, gdzie konkurencja z Azji jest mniej zagrożona - dodał.
Czy są to miejsca pracy wysokiej jakości?
Praca w sektorze energetycznym, zarówno w nowych, jak i tradycyjnych sektorach, z reguły wymaga wyższych kwalifikacji i jest lepiej płatna niż przeciętnie.
Według IEA około 45% stanowisk w sektorze energetycznym wymaga wysokich kwalifikacji , podczas gdy w całej gospodarce odsetek ten wynosi jedną czwartą.
Jednak pracownicy sektora górnictwa węglowego, naftowego i gazowego otrzymują zazwyczaj wyższe wynagrodzenia niż ci zatrudnieni w sektorach odnawialnych źródeł energii.
Na przykład w Stanach Zjednoczonych pracownicy sektora gazu ziemnego i węgla otrzymują premię płacową wynoszącą odpowiednio 59% i 50% w porównaniu do krajowej mediany stawek godzinowych. Jest to znacznie więcej niż 36% w przypadku sektora wiatrowego i 28% w przypadku sektora słonecznego, zgodnie z raportem dotyczącym energii i zatrudnienia w USA.
Według IEA może to wynikać z faktu, że w tradycyjnych zawodach związanych z energetyką częściej działają związki zawodowe, a przedstawiciele związków zawodowych działają już od dziesięcioleci, podczas gdy w sektorach czystej energii większy odsetek stanowią osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze godzin lub na podstawie umów o pracę.
Jak podaje IEA, dotyczy to w szczególności rynków wschodzących i gospodarek rozwijających się, w tym Indii, gdzie pracownicy górnictwa węglowego otrzymują wynagrodzenie trzy do czterech razy wyższe od średniej krajowej.
Analitycy twierdzą również, że w miarę jak czysta energia przechodzi z etapu badań i rozwoju w etap instalacji i budowy infrastruktury, pojawia się więcej miejsc pracy wymagających niższych kwalifikacji.
Zmiana ta może oznaczać, że nowe, czyste miejsca pracy będą oferować niższe wynagrodzenia i bezpieczeństwo, ale będą bardziej dostępne dla osób o niższym poziomie wykształcenia.
Czy pracownicy sektora paliw kopalnych mogą przejść na zielone stanowiska?
Dobrą wiadomością dla pracowników sektora energetycznego wykorzystującego paliwa kopalne jest to, że wiele z ich umiejętności można wykorzystać w zielonej gospodarce.
Przykładowo, osoby pracujące na platformach wiertniczych na morzu posiadają wiele umiejętności, które przydadzą się w przypadku farm wiatrowych na morzu, natomiast kierownicy projektów zajmujący się tradycyjną infrastrukturą energetyczną będą prawdopodobnie dobrze przygotowani do zajmowania podobnych stanowisk w nowych branżach.
Według ekonomisty Saussay'a największym problemem jest jednak to, że stanowiska pracy w sektorze czystej energii niekoniecznie będą powstawać w tych samych miejscach, co tradycyjne miejsca pracy związane ze złożami paliw kopalnych w stosunkowo odległych obszarach.
„Zazwyczaj tworzyli dobrze płatne miejsca pracy w obszarach o wysokim bezrobociu i niskich płacach” – dodał Saussay, zwracając uwagę na tradycyjne regiony przemysłowe na całym świecie.
Dla porównania, miejsca pracy w sektorze czystej energii są bardziej rozproszone i nie koncentrują się na obszarach o niskim poziomie rozwoju ekonomicznego.
Dodał, że podkreśla to potrzebę przekwalifikowania i doszkalania tradycyjnych pracowników sektora energetycznego, przy jednoczesnym tworzeniu nowych perspektyw zatrudnienia w miejscu ich zamieszkania, aby uniknąć wykluczenia społecznego.
„Jeśli nie wdrożymy odpowiednich polityk, w efekcie powstanie społeczność pozbawiona możliwości ekonomicznych” – powiedział Saussay.
Artykuł zaktualizowano 28 września o nowy raport Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej i Międzynarodowej Organizacji Pracy.
